Herzogenrath

De Romeinen kenden en gebruikten al de zandsteen van Nivelstein, die zo bepalend is geweest voor de geschiedenis van de oude plaats Merkstein in de gemeente Herzogenrath. Sinds de middeleeuwen bestond hier een dorpje met de naam Nivelstein dat voor het eerst wordt genoemd in een oorkonde uit 1117. Toen al behoorde het dorp tot de gemeente Merkstein. In de loop der jaren werd het ook buiten de grenzen van Duitsland bekend om zijn zandsteengroeven en zandwerken:

het dorp werd al in het begin van de 13e eeuw als steengroeve vermeld in de Annales Rodenses. Eveneens overgeleverd is dat het naburige dorp als vesting werd aangelegd door de eigenaren van kasteel Rimburg, de heren van Mulrepas. De zandsteen uit Nivelstein werd vooral gebruikt voor de bouw van de dom van Aken, de stadswallen van Aken en de Pontpoort van Aken. Ook in andere kerken, onder andere in Maastricht en Gulpen en in de dom van Utrecht, werd gebouw met zandsteen uit Nivelstein.

In het begin van de 20e eeuw was er om een andere reden vraag naar kwartszand uit Nivelstein: de porselein- en glasindustrie bloeide, zodat fabrikanten in de steden Maastricht en Limburg het zand steeds harder nodig hadden voor hun producten. Tijdens de industrialisatie verrezen de glasfabrieken Herzogenrath en Stolberg in de buurt van de steengroeven.